Andvari 2017

Andvari-2017---netAðalgrein Andvara í ár fjallar um Björn Þorsteinsson sagn­fræðing og er hún samin af  Gunnari F. Guð­munds­syni sagnfræðingi. Björn var tímamótamaður í fræðigrein sinni á Íslandi, nálgaðist sögu þjóðarinnar með öðrum hætti en fyrri fræðimenn, út frá þjóðfélags þróun fremur en  ævisögum einstakra forustumanna. Einkum fjallaði hann um sögu fyrri alda og ekki síst erlend áhrif á Ísland. „Enska öldin“ nefnist eitt helsta rit hans og fyrir það varð hann doktor frá Háskóla Íslands.    

Aðrar greinar í Andvara eru þessar:  Hannes Pétursson ritar „Tvennt í heimi“, um fræga vísu eftir Steingrím Thorsteinsson  í kvæðinu Lífshvöt, sem að öðru leyti er gleymt. - Hjalti Hugason ritar um séra Pál Sigurðsson í Gaulverjabæ og postillu hans , en hún hafði  veruleg  áhrif til að breyta afstöðu manna til trúmála í  lok nítjándu aldar og upphafi hinnar tuttugustu. – Ármann Jakobsson fjallar um útgáfur Íslendingasagna fyrir almenning fyrr á tíð og einkum mikla útgáfu sem Sigurður Kristjánsson stóð fyrir og var hin fyrsta sem náði til alls almennings, svo sagt hefur verið um Sigurð að hann hafi fært þjóðinni Íslendingasögurnar. – Soffía  Auður  Birgisdóttir og Snævarr Guðmundsson rita saman grein um „stjörnuglópinn“ Þórberg Þórðar­son. Það er bókmenntaleg og stjarnfræðileg athugun á hinum mikla áhuga  Þórbergs á stjörnunum sem fram  kemur í sögunni um elskuna hans Íslenskum aðli.- Páll Bjarnason birtir stutta grein um ástir Jónasar Hallgrímssonar og Þóru Gunnarsdóttur, samkvæmt heimild sem  er hið fyrsta sem kom fyrir eyru fólks um það efni, en ekki hefur birst fyrr á prenti. – Loks er grein eftir Auði Aðalsteinsdóttur um sögur eftir Auði Övu Ólafsdóttur. – Andvari er 166 blaðsíður. Ritstjóri er Gunnar Stefánsson og ritar hann inngangspistil í ritið.


Andvari hefur frá fornu fari einkum fjallað um sögu þjóðarinnar og íslensk menningarmál. Aðalgrein ritsins  hverju sinni er ítarlegt æviágrip einhvers forustumanns í þjóðlífinu. Hefur í þeim greinum á seinni árum verið ritað um stjórnmálamenn, forustumenn í atvinnulífi, helstu fræðimenn og listamenn, meðal annarra.  Á  sérstakri síðu má finna  skrá um æviágrip frá árinu 1976. Í  Andvara er ritað um gamlar og nýjar bókmenntir, frumsamdar og þýddar, og einnig fjallað um helstu fræðirit og ævisögur sem út koma.

Forsíða fyrstu útgáfu AndvaraFyrsta tölublað Andvara kom út í Kaupmannahöfn árið 1874, prentað í prentsmiðju Louis Kleins, og hefur komið út árlega síðan, ef frá eru talin árin 1878 og 1892, en þau ár féll útgáfa ritsins niður. Í upphafi skipuðu eftirtaldir menn ritnefnd:

  • Björn Jónsson
  • Björn M. Ólsen
  • Eiríkur Jónsson
  • Jón Sigurðsson
  • Sigurður L. Jónasson

Andvari kom út einu sinni á ári allt frá upphafi og fram yfir miðja 20. öld. Árið 1959 var ákveðið að auka útgáfuna í þrjú hefti árlega, stækka brotið og auka myndefni. Þá var tekin upp ný tölusetning árganga og nýr flokkur myndaður, auk þess sem eldri tölusetningu var jafnframt haldið. Áformin um fleiri en eitt hefti á ári gengu þó ekki eftir af ýmsum ástæðum og á árunum 1959–1967 komu út eitt til þrjú hefti á hverju ári. Frá og með árinu 1968 hefur Andvari komið út einu sinni á ári.

Upphaflega munu stjórnarmenn Þjóðvinafélagsins hafa annast ritstjórn Andvara, en með tilkomu nýja flokksins 1959 tóku sérstakir ritstjórar við útgáfunni. Fyrstu ritstjórarnir að hinum nýja hætti voru þeir Gils Guðmundsson og Þorkell Jóhannesson. Núverandi ritstjóri Andvara er Gunnar Stefánsson.